Evde tereyağı nasıl yapılır?
Eşim kahvaltı için aldığım hiçbir tereyağını beğenmez. İnanın denemediğim tereyağı kalmadı. Trabzon köy tereyağından tutun da Fransızına kadar belki yüz çeşit denemişimdir. Ankara'da…
Eşim kahvaltı için aldığım hiçbir tereyağını beğenmez. İnanın denemediğim tereyağı kalmadı. Trabzon köy tereyağından tutun da Fransızına kadar belki yüz çeşit denemişimdir.
Ankara'da otururken babamın Kırgızistanda bir müddet yaşayan, orada yaylada da epey vakit geçiren bir arkadaşıyla sohbet ederken, konu süt ve tereyağına geldi. Yaylada taze sağılmış sütten yaptıkları tereyağını anlattı. Tereyağı yapımı için tahta bir alet kullandıklarından, bizim bildiğimiz yayıktan biraz daha farklı olduğundan, çevirilerek çalıştığından bahsetti. Hatta fotoğrafını gösterdi.
O günden sonra aklımın bir köşesine dağ başında tereyağı yapılıyorsa, bizim ultrasonik mutfaklarda neden yapılamasın diye bir soru yerleşti. Yakaşık üç yıldır zaman zaman evde tereyağı yapsam diye düşünür, ama işin içinden nasıl çıkacağımı bilemezdim.
Geçen yıl ilk Yemek.Name toplantısında Işıl hanım ile konuşurken, haftada 5 litre çiğ süt aldığından bahsediyordu. O kadar sütü ne yapıyorsunuz dediğimde, yoğurt ve tereyağı yapıyorum yanıtı aradığım cevaplara yaklaştırdı beni. Sitesinde tarifi adım adım yayınlamasını rica ettim.
Işıl hanımın fotoğraflarına bakıp biraz daha -1 yıl kadar- düşündüm. Daha önce Kırgızistan ile ilgili gördüğüm fotoğraf, bizim salata kurutma aletlerini andırıyordu. Ama herşey mantıksızdı. Bir kaç gece önce yatarken zihnimde birdenbire şimşekler çaktı. Herşey aydınlandı. Üniversitede kimya laboratuvarında yaptığımız sıvılardaki kuru madde oranlarının tespiti ile ilgili deneyler gözümün önünde canlandı. Sonuçta tereyağı süt kaymağının yağından ayrılması değil miydi? Yani sıvının içindeki kuru / katı maddenin ayrılması...
Mantık çok basitti. Bize pir-ü pak sıvı görünen su alınıp deney tüpüne konuluyor. Santrifüj cihazında yüksek devirde merkezkaç kuvvetine tabi tutuluyor. İşlem sınır noktasına geldiğinde suyun içindeki katılar birdenbire çöküyordu. Sonra da bu sıvı, filtre kağıtları ile süzülüp kuru madde ağırlığı ölçülüyordu. İşte bu... Yüksek yağ oranlı süt, yayıkta ya da blenderda yüksek merkezkaç kuvvetine tutulduğunda içindeki yağ birden bire ayrılıyor. Süzüyoruz ve afiyetle keyfimize bakıyoruz.
Mekanikle ilgili aklımdaki bütün sorular bittiğinde bambaşka bir soru belirdi. Çiğ sütü nereden bulacaktım? Hadi buldum diyelim, çiğ süt ne kadar sağlıklıydı ki... İçinde sağlığımızı tehtit edecek bakterilerin olmayacağını nereden bilecektim. Bunun başka bir yolu olmalı derken yaptığım yoğurdu hatırladım. UHT ve pastörize sütlerdeki yağ oranının azlığından dolayı içine krema eklemiştim. Tereyağını da böyle yapabilirdim.
Üç yıl düşündükten sonra bu sabah ilk tereyağımı yaptım. Eşim bayılarak yedi. Altı yıldır süren arayışıma artık bir son verebilirim. Buyrunuz ev yapımı tereyağı tarifi.
Hazırlanışı
- Krema blendıra alınıp katı madde ayrılıncaya kadar yaklaşık 6-7 dakika karıştırılır.
- Yağ sütten ayrıldığında tülbent serili bir süzgece alınıp bir kaç saat süzülür.
- Sütünden ayrılan tereyağı tuz ile karıştırılıp, soğutulduktan sonra servis edilir.
Notlar
- Kremanız bu süreçte önce kabarıp katılaşacak, ardından tekrar sıvılaşacak ve en son olarak ayrılacak.
- Tereyağı yapımında arta kalan su buttermilktir. Kek , pancake , börek yapında kullanılabilir harika olur.
- 200 ml kremadan 60 gram kadar tereyağı yani büyük bir çay bardağını dolduracak miktarda çıktı.
- İyice süzülen tereyağını buzlu su dolu bir kaba alıp yıkayabilirsiniz. Bu işlem yağınızın daha uzun dayanmasını sağlayacak. Ben çok az miktarda yaptığım için bu bölümü atladım.
- Blendırınızın gücüne bağlı olarak süre uzayıp kısalabilir. Mikser, mutfak robotu, smoothie maker, rondo aklınıza ne tip bir karıştırma aleti geliyorsa hepsini bu işte kullanabilirsiniz. Hatta, içki yapımında kullanılan kapaklı shakerlarla, alelade bir kavanozu uzun süre çalkalayarak da yapabilirsiniz.
- Amerika'yı keşfetmek için bu kadar uğraşmama gerek yoktu. Google'a ingizlizce tereyağı nasıl yapılır diye yazdığımda yüzlerce video geliyor. Ama bunun da keyfi ayrı.
